Wszystkie wpisy

10 min czytania

Quadrupel: co to za piwo i czym różni się od tripela

Aktualizacja:

Quadrupel: co to za piwo i czym różni się od tripela

Quadrupel, nazywany też Belgian Quad, to ciemne, bardzo mocne belgijskie piwo górnej fermentacji. Ma zwykle od 8 do 12% alkoholu, kolor od głębokiego bursztynu do brązu, pełne ciało i smak, w którym czuć karmel, suszone owoce i rozgrzewający alkohol. Najprościej opisać je jako większego, gęstszego i mocniejszego brata dubbela. Od tripela różni je przede wszystkim kolor, słodowość i niższa goryczka. Poniżej wyjaśniamy, skąd wzięła się nazwa, jak rozpoznać ten styl w kieliszku, czym naprawdę różni się od tripela i jak go pić, żeby wieczór był przyjemny od pierwszego do ostatniego łyku.

Sisi WrocławZaplanuj wieczór w centrum WrocławiaPo lekturze o belgijskim piwie poznaj SiSi, klub z muzyką na żywo, koktajlami i polskimi winami w sercu Wrocławia.Odwiedź SiSi

Krótko mówiąc

  • Quadrupel to styl, nie marka. To ciemne, mocne belgijskie ale, które według BJCP mieści się w kategorii Belgian Dark Strong Ale.
  • Moc i kolor: zwykle 8–12% alkoholu, barwa od głębokiego bursztynu do miedzianego brązu, duża, trwała piana.
  • Smak: słód, karmel, rodzynki, figi, śliwki, przyprawowe nuty drożdży i ciepło alkoholu, przy umiarkowanej goryczce.
  • Nazwa jest młoda: jako nazwa piwa pojawiła się w 1991 roku w holenderskim browarze klasztornym Koningshoeven, dopiero potem stała się nazwą stylu.
  • Quadrupel a tripel: tripel jest jasny, złoty, wytrawniejszy i bardziej gorzki; quadrupel jest ciemny, słodowy i pełniejszy.

Spis treści

Czym jest quadrupel

Słowo „quadrupel” wygląda jak liczba, ale opisuje styl piwa. Według wytycznych Beer Judge Certification Program to ciemne, złożone, bardzo mocne belgijskie ale, podobne do większego dubbela, o pełniejszym ciele i bogatszej słodowości. W systemie BJCP styl występuje pod nazwą Belgian Dark Strong Ale, a „Quadrupel” i „Belgian Quad” to jego popularne określenia.

Holenderska fundacja zajmująca się dziedzictwem piwnym Nederlandse Biercultuur opisuje quadrupel podobnie: piwo górnej fermentacji, mocne, ciemne i pełnosłodowe, cięższa wersja dubbela w tradycji piw klasztornych i trapistów.

W praktyce oznacza to trzy rzeczy, które warto zapamiętać:

  • Górna fermentacja. Quadrupel to ale, nie lager. Belgijskie drożdże odpowiadają za dużą część aromatu: owocowe estry i delikatnie przyprawowe nuty.
  • Dużo słodu. Piwo powstaje z bogatej brzeczki, więc ma wysoki ekstrakt, wyraźną słodowość i gęste, pełne ciało.
  • Wysoka moc. Alkohol jest częścią smaku. Dobrze uwarzony quadrupel rozgrzewa, ale nie pali.

Często pojawia się porównanie z barley wine, czyli „winem jęczmiennym”. Holenderska szkoła piwna BierTalent proponuje rozumieć quadrupel jako barley wine w belgijskim wydaniu, w którym kluczową rolę grają belgijskie drożdże. Zaznacza przy tym, że nie każde barley wine jest quadrupelem. Angielskie czy amerykańskie wina jęczmienne mają zwykle inny profil fermentacji i często więcej chmielu.

Skąd się wzięła nazwa

Wiele osób zakłada, że quadrupel to piwo „cztery razy mocniejsze” od czegoś. To mit. Nazwa nawiązuje do szeregu, który znają wszyscy miłośnicy piw klasztornych: enkel (lub blond), dubbel, tripel. Quadrupel jest po prostu kolejnym, czwartym stopniem w tej drabince, a nie matematycznym mnożnikiem.

Ciekawe jest to, że nazwa nie pochodzi z Belgii. Belgijskie stowarzyszenie piwowarów Vlaamse Brouwers określa ją jako niderlandzki wynalazek browaru Koningshoeven, który nadał ją piwu La Trappe Quadrupel. Według BierTalent La Trappe wprowadziło to piwo w 1991 roku. Na początku „Quadrupel” był nazwą jednego konkretnego piwa. Z czasem inne browary zaczęły używać tego słowa dla swoich mocnych, ciemnych piw w podobnym charakterze i tak narodził się styl.

Same piwa tego typu są oczywiście starsze niż nazwa. Belgijskie opactwa i browary klasztorne od dawna warzyły swoje najmocniejsze, ciemne piwa, często oznaczane numerami. Dlatego do quadrupeli zalicza się dziś także piwa, które na etykiecie wcale nie mają tego słowa. To element szerszej belgijskiej kultury rzemieślniczych trunków, w której obok piwa ważne miejsce mają też lokalne belgijskie trunki rzemieślnicze, od ginu po likiery.

Vlaamse Brouwers nazywają quadrupel najmłodszym członem szeregu blond, dubbel, tripel. To dobry skrót: styl ma klasztorne korzenie, ale jego nazwa liczy sobie zaledwie kilka dekad.

Jak wygląda, pachnie i smakuje quadrupel

Quadrupel łatwo rozpoznać już po nalaniu. Oto, czego szukać w kieliszku.

Wygląd. Według BJCP barwa sięga od głębokiego bursztynu do miedzianego brązu, a piana jest duża, trwała, w kolorze od kremowego do jasnobeżowego. Piwo jest zwykle klarowne. Nederlandse Biercultuur dopuszcza kolor aż do ciemnobrązowego i lekką opalizację, a pianę opisuje jako kremową, opadającą do trwałej warstwy.

Quadrupel w kieliszku z kremową pianą

Aromat. Na pierwszym planie są słód i ciemne owoce: rodzynki, suszone śliwki, figi, czasem daktyle. Do tego karmel, nuty przypominające ciemny cukier lub toffi, owocowe estry drożdży i delikatna przyprawowość. Alkohol bywa wyczuwalny, ale w dobrym piwie jest miękki.

Smak i odczucie w ustach. BJCP opisuje bogaty, słodowy, karmelowy i ciemnoowocowy profil, umiarkowaną goryczkę i gładkie rozgrzewanie alkoholem. Ciało jest pełne, ale dobre quadrupele nie są lepkie. Wysokie nasycenie i fermentacja sprawiają, że piwo kończy się czyściej, niż sugeruje jego gęstość.

Typowe parametry stylu wyglądają tak:

Parametr Zakres Źródło
Alkohol 8–12% obj. BJCP 2021
Alkohol 8,5–12,0% obj. Nederlandse Biercultuur
Barwa 40–90 EBC Nederlandse Biercultuur
Goryczka 20–40 EBU Nederlandse Biercultuur
Piana duża, trwała, kremowa do jasnobeżowej BJCP 2021

Warto zwrócić uwagę na goryczkę. 20–40 jednostek to niewiele jak na piwo o takiej mocy. Chmiel ma tu tylko zrównoważyć słodycz, a nie grać pierwsze skrzypce.

Quadrupel a tripel: najważniejsze różnice

Obie nazwy brzmią podobnie, oba piwa są mocne i belgijskie, więc łatwo je pomylić. W kieliszku to jednak zupełnie różne doświadczenia.

BJCP ujmuje to wprost: quadrupel jest mniej gorzki i mniej chmielowy niż tripel o podobnej mocy. Według belgijskiego muzeum szkła piwnego tripel to mocne, jasne, wysoko nasycone ale, zwykle złote, lżejsze barwą i ciałem od dubbela, z owocowym i przyprawowym charakterem fermentacji. Quadrupel to z kolei piwo ciemne, bogate, pełne i złożone, z nutami słodu, ciemnych owoców, karmelu i rozgrzewającego alkoholu.

Cecha Tripel Quadrupel
Kolor złoty, jasny głęboki bursztyn do brązu
Typowa moc 7,5–9,5% (BJCP 2021) 8–12% (BJCP 2021)
Ciało średnie, lekkie jak na moc pełne, gęste
Profil smaku owocowo-przyprawowy, wytrawny finisz słodowy, karmel, suszone owoce
Goryczka wyraźniejsza, czuć chmiel umiarkowana, w tle
Nasycenie wysokie, musujące średnie do wysokiego
Kiedy sięgnąć na początek wieczoru, do lżejszych dań na koniec wieczoru, do deseru lub serów

Praktyczna wskazówka: jeśli lubisz jasne, rześkie i wytrawne piwa, które pasują do rozmowy przy barze, zacznij od tripela. Jeśli wolisz piwa „do sączenia”, które z każdym łykiem odsłaniają nową nutę, wybierz quadrupel. A jeśli chcesz zobaczyć całą drabinkę w jednym zestawieniu, przeczytaj nasz tekst o tym, czym różnią się tripel i dubbel. Dubbel jest stylem, z którego quadrupel wyrósł, więc to najlepszy punkt odniesienia.

Czy quadrupel to po prostu mocniejszy dubbel?

W dużym uproszczeniu tak, i tak przedstawiają go zarówno BJCP, jak i holenderscy eksperci. Różnica nie sprowadza się jednak tylko do procentów. Quadrupel ma więcej ekstraktu, gęstsze ciało i intensywniejsze nuty suszonych owoców. Dubbel jest lżejszy, bardziej pijalny i częściej zostaje z nami na dłużej przy stoliku.

Klasyczne przykłady stylu

Jeśli chcesz poznać quadrupel „od źródła”, szukaj piw z tej rodziny:

  • La Trappe Quadrupel z holenderskiego opactwa Koningshoeven, czyli piwo, od którego wzięła się nazwa stylu.
  • Westvleteren 12 z belgijskiego opactwa Saint-Sixtus, uważane za jedno z najbardziej poszukiwanych piw tej kategorii.
  • Rochefort 10, trapistowskie piwo z Walonii, ciemne, gęste i bardzo złożone.
  • St. Bernardus Abt 12, piwo w stylu klasztornym, które często podaje się jako wzorcowy przykład stylu.

Zwróć uwagę, że tylko pierwsze z nich ma słowo „Quadrupel” na etykiecie. Pozostałe opisują swoje najmocniejsze ciemne piwa numerem lub tytułem „Abt”. Quadrupele warzą dziś też browary rzemieślnicze w Polsce, Holandii, Czechach czy USA, a niektóre leżakują je w beczkach po winie lub alkoholach mocnych, co dodaje nut drewna, wanilii i wina.

Jak pić quadrupel, żeby go docenić

Quadrupel to piwo, które nagradza cierpliwość. Kilka prostych zasad pomoże wydobyć z niego to, co najlepsze.

  1. Wybierz odpowiednie szkło. Najlepiej sprawdza się kielich lub szkło w kształcie tulipana. Szeroka czasza zbiera aromat, a zwężenie przy krawędzi pomaga utrzymać pianę.
  2. Nie podawaj go bardzo zimnego. Mocno schłodzone piwo traci aromat. Quadrupel lepiej smakuje, gdy jest chłodny, ale nie lodowaty. Daj mu kilka minut w kieliszku i obserwuj, jak się zmienia.
  3. Nalewaj spokojnie. Przy piwach butelkowych z osadem drożdżowym zostaw ostatnią warstwę w butelce, jeśli chcesz klarownego piwa.
  4. Pij powoli. To piwo do degustacji, nie do gaszenia pragnienia. Jedna butelka 330 ml o mocy 10% zawiera około 26 g czystego alkoholu, czyli więcej niż dwa standardowe kufle lagera o mocy 5%.
  5. Zaplanuj kolejność. Na początek wieczoru lepiej sprawdzą się lżejsze piwa, wino lub koktajl. Quadrupel jest dobrym wyborem na koniec, jako piwo deserowe.

Jeśli wracasz do domu samochodem albo masz następnego dnia wczesny start, zostań przy jednym kieliszku lub wybierz napój bez alkoholu. Przy tak mocnym piwie łatwo przecenić swoją formę.

Co podać do quadrupela

Słodowa słodycz i nuty suszonych owoców sprawiają, że quadrupel dobrze łączy się z daniami o wyrazistym smaku:

  • sery dojrzewające, szczególnie twarde i lekko słone, oraz sery pleśniowe,
  • pieczone i duszone mięsa, np. policzki wołowe czy żeberka w ciemnym sosie,
  • desery z czekoladą, karmelem lub suszonymi owocami,
  • orzechy i deski do dzielenia, gdy piwo ma być tłem dla długiej rozmowy.

Zasada jest prosta: intensywne piwo potrzebuje intensywnego partnera. Delikatna sałatka czy ryba po prostu zginą obok quadrupela.

Jak podchodzimy do mocnych belgijskich piw w SiSi

W SiSi belgijskie piwa stoją w jednym menu z autorskimi koktajlami i polskimi winami. Dlatego codziennie widzimy, jak goście wybierają mocne trunki i jak łatwo jest zepsuć sobie dobry wieczór złą kolejnością. Nasza rada jest prosta: quadrupel traktuj jak dobry deser albo kieliszek porto, a nie jak piwo na start.

Jak podchodzimy do mocnych belgijskich piw w SiSi — overview diagram

Najlepiej sprawdza się u nas taki rytm wieczoru: kolacja w The Cork po sąsiedzku, potem lżejszy drink lub kieliszek wina przy live akcie, a mocne belgijskie piwo wtedy, gdy chcesz usiąść przy stoliku i spokojnie porozmawiać. Gdy na parkiecie gra już DJ, wielu gości wraca do czegoś lżejszego albo do koktajlu bez alkoholu i to też jest dobry wybór.

Nie musisz znać stylów na pamięć. Powiedz obsłudze, co lubisz: słodsze czy wytrawne, jasne czy ciemne, a podpowiemy, od czego zacząć. Chętnie też doradzimy, co z Night Menu by The Cork będzie pasować do ciemnego, mocnego piwa.

— Ignacy Jurkowski

Belgijskie piwo, koktajle i muzyka na żywo w sercu Wrocławia

Chcesz porównać style przy jednym stoliku, zamiast czytać o nich? SiSi to klub muzyczny w centrum Wrocławia, gdzie belgijskie piwa, autorskie koktajle, polskie wina i opcje bez alkoholu łączą się z muzyką na żywo i setami DJ-ów do samego rana. Do tego Night Menu by The Cork, czyli dania do dzielenia, które dobrze znoszą towarzystwo mocniejszych trunków.

Sisi Wrocław

Zarezerwuj stolik i zaplanuj cały wieczór pod jednym adresem. Rezerwacja stolika to 100 zł od osoby, a wstęp w soboty kosztuje 40 zł od osoby. Wszystkie szczegóły znajdziesz na stronie rezerwacji stolika w SiSi. Pełną kartę napojów sprawdzisz w menu SiSi, a koncerty i noce z DJ-ami w zakładce wydarzenia. Planujesz urodziny, rocznicę lub degustację dla zespołu? Napisz do nas w sprawie imprezy prywatnej lub eventu firmowego, a przygotujemy ofertę dopasowaną do Twojej grupy.

Najczęstsze pytania o quadrupel

Ile procent ma quadrupel?

Zwykle od 8 do 12% alkoholu objętościowo. Większość klasycznych przykładów mieści się w przedziale 9–11%. To jedno z najmocniejszych belgijskich piw, więc warto pić je powoli i w mniejszych porcjach.

Czy quadrupel to to samo co Belgian Dark Strong Ale?

W praktyce tak. BJCP opisuje styl pod nazwą Belgian Dark Strong Ale, a „Quadrupel” i „Belgian Quad” to jego popularne nazwy. Część browarów używa słowa „quadrupel” na etykiecie, inne stosują numery lub określenie „Abt”.

Co jest mocniejsze: tripel czy quadrupel?

Zazwyczaj quadrupel, choć zakresy częściowo się pokrywają. Tripel ma zwykle 7,5–9,5% alkoholu, a quadrupel 8–12%. Większa różnica jest w smaku: tripel jest jasny i wytrawny, quadrupel ciemny i słodowy.

Czy quadrupel można leżakować?

Tak, dzięki wysokiej mocy i dużej ilości słodu wiele quadrupeli dobrze znosi przechowywanie przez kilka lat. Z czasem alkohol łagodnieje, a nuty suszonych owoców i karmelu stają się głębsze. Butelkę trzymaj w chłodnym, ciemnym miejscu, najlepiej w pozycji pionowej.

Dla kogo jest quadrupel?

Dla osób, które lubią pełne, słodowe i rozgrzewające trunki, podobne w charakterze do porto czy ciemnego rumu. Jeśli na co dzień pijesz jasne, gorzkie piwa, możesz zacząć od dubbela, a dopiero potem sięgnąć po quadrupel.

Źródła

Rekomendacje